MTB Ergonomie (1) – framekeuze en zadel setup

Als mountainbike liefhebber was ik al geruime tijd op zoek naar een fiets om comfortabel lange ritten mee te doen. In deze post deel ik de ervaring van die zoektocht.

Hardtail of Fully?

Een fiets kiezen is compromissen sluiten, en dat is bij mountainbikes niet anders. De droom om volgend jaar een meerdaagse etappe te rijden in de bergen heeft de keuze bepaald om voor een dubbel geveerd expemplaar te gaan. Wanneer je dagelijks meerdere uren in het zadel zit kan comfort het verschil maken tussen finishen en opgeven omwille van vermoeidheid.

Toch nog even de voor- en nadelen op een rijtje:
Fully t.o.v. hardtail:
+ comfort
+ rijplezier (misschien een beetje subjectief, maar toch…)
+ snelheid en controle bij afdalingen

– gewicht (hoger gewicht door extra vering en bijhorende frameconstructie)
– prijs
– efficientie bij het klimmen (door gewicht zowel als mechanica; een deel van de trapenergie wordt door de achtervering geabsorbeerd)
– minder ruimte voor drinkbussen edm.

Merk & type

Er zijn tegenwoordig heel wat mooie en goede fietsen op de markt die in aanmerking zouden komen voor het vooropgestelde doel. Denk maar aan een Yeti ASCr , een Pivot Mach 429 SL , of een Specialized S-Works Epic 29 .

Wat deze fietsen gemeen hebben is een geometrie die ontworpen is om snel en efficient grote afstanden te overbruggen: een beperkte veerweg, 29 inch wielen, kwaliteitsvolle componenten, licht van gewicht. Ze beschikken ook allemaal over een eigen, gepatenteerd veersysteem achteraan dat erop gericht is om zo efficient mogelijk om te gaan met de energie van de piloot. Helaas hangt er ook een stevig prijskaartje aan vast. Voornaamste reden? Gewicht.

Aangezien mijn vooropgesteld budget rond de 3500 € lag moest ik dus kiezen: 3000 tot 7000 € méér uitgeven, of tussen de 3 en 4 kilo vermageren. Als je ’t zo bekijkt is lichaamsvet dus bijna 1800 €/kg waard 🙂

De categorie van de middenklassers dus… maar welke fiets past bij mij? In het systeem van Cyclefit (wat we gebruiken voor de bike-fitting) bestaat de optie om een shortlist van merken en modellen te selecteren, die dan vergeleken worden met jouw ideale afstelling (via een zogeheten stack & reach plot). Hieruit leerde ik dat de Fuji Rakan 1.3 in de L maat de perfecte fit kon zijn, mits ik een 2 cm kortere stuurpen zou steken (wat op zich ook een verbetering voor de maneuverability is).

 

De eerste uitvoerige test van Pinkbike was bevestigend: een comfortable en voorspelbare fiets, uitstekende klimmer en acceptabele daler. Lees hier de volledige review (Engels). De Fuji Rakan 29 1.3 (volledig XT 2×11 afgemonteerd) is bij ons verkijgbaar voor 3199 €, de Rakan 29 1.5 (XT/Deore 2×10) kost 2799 €.

Zadel

Een fiets ergonomisch afstellen begint bij het zadel. Er zijn 3 factoren die bekeken worden: zadelvorm- en breedte, zadelhoogte, en zadelterugstand.

Selle Royal Scientia Gel Pad

Gratis meting van de zitbeentjes op het Selle Royal Scientia gel kussen bij Thomas Cycles.

De zadelvorm- en breedte wordt op zijn beurt bepaald door 3 factoren: de breedte van de zitbeentjes, de houding op de fiets (of hoever je voorovergebogen zit), en de specifieke anatomie.

De eerste 2 van deze factoren kunnen vrij eenvoudig bepaald worden; via een gel kussen wordt de breedte van de zitbeentjes gemeten, en ook de houding op de fiets is vrij makkelijk te bepalen door iemand zijdelings het aantal graden helling te laten observeren. De zitpositie beïnvloedt de zadelbreedte omdat de zitbeentjes dichter bij elkaar komen naarmate je meer voorover buigt. Met andere woorden: hoe sportiever de houding, hoe smaller het zadel (zie illustratie).

De meeste kwalitatieve zadeltypes zijn in 2 of meer breedtematen verkrijgbaar. Met deze meting weet je dus welke maat te testen. En alhoewel dit je al een heel eind op weg helpt, is een zadelmeting geen absolute garantie voor een passend zadel. Er is immers nog die laatste factor: “de specifieke anatomie”. Er is maar één manier om erachter te komen of een zadel goed zit, en dat is erop zitten – liefst gedurende langere ritten.

thumb_SQlab-Becken-Sitzpositionen-2015-US

Invloed van zitpositie op breedte zitbeentjes / Illustratie: SQ Lab

Het helpt natuurlijk om op basis van het beoogde gebruik een zadel te kiezen dat er specifiek voor ontworpen werd. Aangezien ik met de Ergon ergonomische handvatten reeds goede ervaringen heb viel mijn keuze voor lange mountainbike ritten op de Ergon MTB zadelreeks. Ergon heeft specifieke MTB zadels voor technische rijders (downhill, enduro, all mountain), voor wedstrijdgebruik (extreem lichtgewicht), en een comfort lijn. Ik besloot om de comfortvariant te proberen (meer bepaald de SMC-3 Pro Large – bij ons te koop voor 129 €).

De zadelhoogte wordt ingesteld volgens de aanbevelingen van Cyclefit, in mijn geval op 77,9 cm gemeten langs de zadelbuislijn vanuit het center van de trapas tot aan de bovenkant van het zadel. Een correcte afstelling van de zadelhoogte is belangrijk voor een efficient gebruik van de spieren (performantie) alsook voor het vermijden van knieblessures. Zo toonde een literatuurstudie aan dat een wijziging van 5% in zadelhoogte, verantwoordelijk is voor een wijziging van 16% in performantie en zelfs voor 35% in de manier waarop de knieën belast worden. Millimeterwerk is dus geen overbodige luxe. Een zadel “op het zicht afstellen” is mijn inziens dan ook nonsens.

De laatste stap in het afstellen van het zadel is wat de zadel terugstand genoemd wordt. Dit is de horizontale afstand van het zadel t.o.v. een loodlijn doorheen de trapas (makkelijk meetbaar met een bouwlaser en een meetlat). Staat het zadel te ver naar voor, dan volgt er in veel gevallen kniepijn. Staat het te ver naar achter, dan gebruik je voornamelijk de hamstring spieren (achterkant van het bovenbeen) en onderbenut je dus de quadriceps (voorkant van het bovenbeen). Stel dus nooit zomaar de terugstand van je zadel bij om de afstand tot het stuur te regelen (daar bestaan stuurvormen en stuurpennen voor).

Wanneer het zadel afgesteld is, is het tijd voor een testrit. Na 40 km trappen is het verdict: perfect! Geen zadelpijn -of vermoeidheid, geen kniepijn, geen pijn in de onderrug… Wel last van de polsen, maar da’s voer voor een volgende blog post waar ik op zoek ga naar de perfecte keuze en instelling van het stuur.

Vragen en opmerkingen welkom

Thomas

Post a comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *